İşten Çıkarılan İşçinin Hakları: Kıdem, İhbar ve İşe İade

İş sözleşmesinin sona ermesi, çoğu çalışan için belirsizlik ve hak kaybı endişesi demektir. Oysa işçinin, feshin biçimine göre talep edebileceği birçok hak vardır. Bu yazıda Silifke ve Mersin'de iş hukuku uyuşmazlıklarında en çok sorulan başlıkları derledik.

Hangi Durumda Hangi Hak Doğar?

İşçinin talep edebileceği haklar, iş sözleşmesinin nasıl sona erdiğine göre değişir:

• İşveren haklı bir neden olmadan çıkarmışsa: kıdem ve ihbar tazminatı gündeme gelir.
• İşçi haklı nedenle istifa etmişse (ücretin ödenmemesi, mobbing vb.): kıdem tazminatı talep edilebilir.
• Belirli koşulları taşıyan işyerlerinde geçersiz fesih halinde: işe iade davası açılabilir.

Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatına hak kazanmanın temel koşulu, en az bir yıl çalışmış olmak ve sözleşmenin kıdeme hak kazandıran bir nedenle sona ermesidir. Tazminat, çalışılan her tam yıl için son brüt ücret üzerinden hesaplanır; bir yıldan artan süreler oranlanır.

İhbar Tazminatı

İş sözleşmesi feshedilirken kanuni bildirim sürelerine uyulmamışsa, bu sürelere ait ücret tutarında ihbar tazminatı doğar. Süreler, çalışanın kıdemine göre kademeli olarak artar.

İşe İade Davası

Belirli sayıda işçi çalıştıran işyerlerinde, en az altı aylık kıdemi olan işçinin geçerli bir neden gösterilmeden çıkarılması halinde işe iade davası açma hakkı vardır. Dava, fesih bildiriminden itibaren kısa bir hak düşürücü süre içinde açılmalıdır; bu nedenle vakit kaybedilmemesi önemlidir.

Diğer Alacaklar

Fesihten bağımsız olarak; fazla mesai, yıllık izin, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ile ödenmemiş maaşlar da talep edilebilir. Bu alacaklar için işyeri kayıtları ve tanık beyanları önem taşır.

Sık Sorulan Sorular

İstifa edersem tazminat alamaz mıyım? Kural olarak istifada kıdem tazminatı doğmaz; ancak haklı bir nedenle (örneğin ücretin ödenmemesi) yapılan fesihte talep mümkündür.

İşe iade davası süresi ne kadar? Fesih bildiriminden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde başvurulması gerekir; süre kaçırılırsa dava hakkı düşer.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir. İş hukuku çalışma alanımızı inceleyebilir, iletişim sayfasından sorularınızı iletebilirsiniz.